In het kort
- Tijdelijke woonunit in de tuin voor mantelzorg
- Vaak vergunningsvrij te plaatsen, behalve bij monumenten
- Minimaal 20 m², prijzen vanaf €50.000-€60.000 plus plaatsing
- Na wegvallen zorgbehoefte moet unit worden weggehaald
- Biedt privacy, zelfstandigheid en nabijheid van zorg
- Ook mogelijkheid tot pre-mantelzorgwoning
Wat is het?
Een mantelzorgwoning is een tijdelijke, complete woonunit die wordt geplaatst naast- of in de omgeving van een bestaande woning om mantelzorg te vergemakkelijken. Deze woonvorm wordt ook wel aanklikwoning of zorgkamer genoemd en maakt het voor zowel zorgverlener als zorgontvanger mogelijk om dichtbij elkaar te wonen.
De unit kan zowel bewoond worden door degene die zorg verleent (bijvoorbeeld een kind dat voor ouders zorgt) als door degene die zorg ontvangt (ouders die hulp nodig hebben). Het gaat om een unit van tijdelijke aard die na gebruik wordt verplaatst of weggehaald.
Koop: Je koopt een prefab unit vanaf €50.000-€60.000 plus plaatsingskosten. Er zijn 38 verschillende aanbieders met standaard- en maatwerk opties. Grootte varieert van minimaal 20 m² tot complete compacte woningen.
Huur: Sommige bedrijven verhuren tijdelijke zorgunits, vooral handig als de zorgbehoefte beperkt in tijd is.
Het plaatsen is meestal vergunningsvrij, maar de noodzaak van mantelzorg moet aantoonbaar zijn. En wanneer deze noodzaak wegvalt mag de unit niet langer als woning gebruikt worden.
Er bestaan ook pre-mantelzorgwoningen. Sinds 2025 kun je al een mantelzorgwoning neerzetten als je verwacht dat je naaste over tien jaar zorg nodig heeft of de AOW-leeftijd heeft bereikt. Zo’n woning noemen we een pre-mantelzorgwoning.
Voor wie geschikt?
- Families die mantelzorg willen geven of ontvangen
- Ouderen die zelfstandig willen blijven wonen nabij familie
- Mensen die een zorginstelling willen vermijden
- Families met voldoende tuinruimte voor plaatsing
- Mensen die flexibiliteit willen in zorgoplossingen
- Bewoners die privacy willen behouden tijdens zorgperiode
- Pre-mantelzorgwoningen zijn een optie bij verwachte zorg binnen 10 jaar
Voordelen
Een mantelzorgwoning maakt het mogelijk om langer zelfstandig te wonen in je vertrouwde omgeving. Je hebt de zekerheid dat zorg en familie direct in de buurt zijn bij noodsituaties, terwijl je toch je privacy en eigen leefruimte behoudt met alle voorzieningen die je nodig hebt.
Een mantelzorgwoning is een goedkoper alternatief dan een aanleunwoning of zorginstelling. De nabijheid van familie versterkt de onderlinge band en vermindert gevoelens van eenzaamheid. Bovendien is de oplossing flexibel, want wanneer de situatie verandert, kan de unit eenvoudig aangepast of weer verwijderd worden. Moderne mantelzorgwoningen zijn daarnaast energiezuinig en duurzaam uitgevoerd.
Aandachtspunten
De aanschaf van een mantelzorgwoning vraagt een flinke investering, met kosten vanaf €50.000 plus de plaatsing. Het is belangrijk om te bedenken dat het om een tijdelijke oplossing gaat: wanneer de zorgbehoefte vervalt, moet de unit weer verwijderd worden. De snelheid waarmee de mantelzorgwoning geplaatst kan worden varieert van enkele dagen, weken tot een jaar.
Ook heb je voldoende tuinruimte op eigen terrein nodig om de woning te kunnen plaatsen. Let ook op de fiscale gevolgen, want de plaatsing kan invloed hebben op je eigenwoningregeling en box 3. Daarnaast komen er extra kosten bij voor onderhoud, verzekering en energie.
Om vergunningsvrij een mantelzorgwoning te mogen plaatsen, moet je een aantoonbare zorgbehoefte kunnen aantonen. Een ander aandachtspunt is dat de aanwezigheid van de mantelzorgwoning mogelijk de verkoopwaarde van je hoofdwoning kan beïnvloeden. Tot is de regeling natuurlijk afhankelijk van de bereidheid en mogelijkheden van familie om langdurig zorg te verlenen.
Voor een pre-mantelzorgwoning is een vergunning nodig. Deze woonvorm mag tien jaar blijven staan. Daarna kan de vergunning nog verlengd worden met nog eens vijf jaar. Wanneer de zorg nodig is en de woning in gebruik wordt genomen, verandert de pre-mantelzorgwoning in een ‘normale’ mantelzorgwoning
Hoe regel je het?
- Check zorgbehoefte en regelgeving: zorg dat de noodzaak van mantelzorg aantoonbaar is. Informeer bij gemeente of de plaatsing vergunningsvrij mag (uitgezonderd monumenten). Check hiervoor het bestemmingsplan en eventuele VvE-regels.
- Plan plaatsing en aansluitingen: zorg voor een goede bereikbaarheid en voorbereiding van het terrein. Regel aansluitingen op elektra, water, riolering en internet. Houd daarbij rekening met privacy voor beide wooneenheden.
- Regel fiscale en juridische zaken: informeer vooraf bij een fiscaal adviseur over gevolgen voor eigenwoningregeling. Het is belangrijk om goede afspraken te maken over het eigendom en wat er gebeurt na de zorgperiode. Vergeet bovendien niet om een verzekering te regelen voor de unit.
- Maak vooraf goede toekomstafspraken met elkaar. Bespreek wat er gebeurt als de zorgbehoefte wegvalt of verandert, zodat iedereen weet waar ze aan toe zijn. Denk ook na over de praktische kant: plan de verwijdering van de unit, of zijn er mogelijkheden voor herbestemming, bijvoorbeeld als gastenverblijf? Het is ook belangrijk om stil te staan bij de emotionele aspecten van deze tijdelijkheid. De wetenschap dat het een tijdelijke oplossing is, kan gevoelens oproepen bij zowel de zorgontvanger als de mantelzorger. Door hier van tevoren aandacht aan te besteden, voorkom je later teleurstellingen of conflicten.
- Voor meer informatie over mantelzorgwoningen en pre-mantelzorgwoningen kan je ook terecht op Zwolle.nl/mantelzorg
